Leven tussen zout en zoet
Spiering leeft zowel in zout als in zoet water. Ze groeien meestal op in zee of in brakke wateren en trekken in het voorjaar naar zoetere delen van onze delta om te paaien. Dit gebeurt meestal tussen maart en mei, wanneer de watertemperatuur stijgt en de eitjes worden afgezet op de bodem. Spiering wordt meestal 10 tot 20 centimeter lang en leeft relatief kort: meestal twee tot vier jaar. Maar in dit korte leventje vervult de spiering wel een hele belangrijke rol in het ecosysteem.
Thuis in ons getijdengebied
De Westerschelde is een getijdengebied waar zout zeewater en zoeter rivierwater geleidelijk in elkaar overgaan. Juist deze brakke omstandigheden maken het gebied heel geschikt voor spiering want ze leven vooral in:
- brakke overgangszones
- diepere geulen
- gebieden met voldoende stroming en zuurstof
Het aantal spieringen kan van jaar tot jaar sterk verschillen. Waterkwaliteit, zuurstofgehalte, temperatuur en voedselbeschikbaarheid spelen daarbij een belangrijke rol. In het verleden zorgde vervuiling voor een sterke achteruitgang van de spiering. Door verbeteringen van de waterkwaliteit van de Westerschelde is de situatie de afgelopen decennia gelukkig verbeterd.
Belangrijke schakel in de voedselketen
Ondanks zijn kleine formaat is spiering een belangrijke prooivis. Hij vormt de verbinding tussen kleine organismen zoals plankton en grotere dieren hoger in de voedselketen.
Spiering staat onder meer op het menu van:
- roofvissen zoals baars en snoekbaars
- zeehonden
- visetende vogels zoals sterns en aalscholvers
Omdat de spiering een hoog vetgehalte heeft is ie een energierijk hapje deze dieren. Vogels zijn vooral tijdens het broedseizoen hiernaar op zoek. Uit onderzoek in de Zeeuwse delta blijkt dat voedselbeschikbaarheid voor visetende vogels vaak een knelpunt is. Soorten als spiering vormen belangrijk voedsel voor broedvogels en voor vogels die energie moeten opbouwen tijdens trek of overwintering. Daarmee is de spiering dan ook indirect van belang voor het behalen van Natura 2000-doelen in het gebied.
Graadmeter voor waterkwaliteit
Spiering is gevoelig voor lage zuurstofgehalten en vervuiling. Daarom wordt de spiering vaak gebruikt als indicator voor de ecologische toestand van een watersysteem. Wanneer spiering zich goed kan handhaven, wijst dat meestal op voldoende zuurstof, een goede waterkwaliteit en een goed functionerend ecosysteem.
Klein visje, grote betekenis
Het voortbestaan van spiering in de Westerschelde hangt samen met goede waterkwaliteit, voldoende zuurstof in diepere waterlagen en toegankelijke paaigebieden in zoetere delen van het systeem. Maatregelen die gericht zijn op natuurherstel en het behoud van de natuurlijke dynamiek van het getijdengebied helpen daarom ook de spiering vooruit.
Hoewel klein van formaat heeft de spiering dus een grote ecologische betekenis. Een gezonde spieringpopulatie zegt veel over de kwaliteit van het watersysteem — en daarmee over de gezondheid van het hele Natura 2000-gebied.
Foto J Helder: Spiering (Osmerus eperlanus) via RAVON